Wolne rodniki, zwane również utleniaczami, to produkty uboczne licznych procesów zachodzących w organizmie ludzkim. W nadmiernych ilościach mogą prowadzić do zaburzeń w jego funkcjonowaniu. Zastanawiasz się, w jaki sposób powstają oraz jakie czynniki się do tego przyczyniają? Chciałbyś dowiedzieć się, jak działają oraz co możesz zrobić, aby skutecznie pozbyć się ich nadmiaru? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.

Czym są wolne rodniki

Najprościej mówiąc, wolne rodniki to atomy, które posiadają niesparowane elektrony. W swojej naturalnej postaci wszystkie atomy tlenu mają parzystą liczbę elektronów. Zdarza się jednak, że w trakcie złożonych procesów w organizmie dochodzi do sytuacji, w której jeden z nich ulega zagubieniu. Niekompletny atom tlenu zaczyna migrować w poszukiwaniu innej cząsteczki, której mógłby odebrać „swój” brakujący elektron. W taki sposób, w wyniku łańcuchowej reakcji odbierania elektronów od kolejnych cząsteczek, dochodzi do powstawania wolnych rodników.

Kiedy mamy do czynienia z nadmiarem wolnych rodników

Jeśli ilość wolnych rodników jest na tyle mała, że organizm na bieżąco radzi sobie z ich usuwaniem, nie powinniśmy się nimi martwić. Problem pojawia się wtedy, gdy pod wpływem określonych czynników dochodzi do ich nadmiernego gromadzenia.

Za zwiększenie ilości wolnych rodników odpowiada przede wszystkim nasza higiena życia, sposób odżywiania oraz warunki zewnętrzne, a zwłaszcza:

  • nieprawidłowe nawyki żywieniowe, czyli dieta bogata w produkty wędzone, smażone i grillowane, a małe ilości naturalnych antyoksydantów (przeciwutleniaczy),
  • używki – głównie papierosy oraz nadmierne spożywanie alkoholu,
  • nadmierny stres,
  • intensywna ekspozycja na promieniowanie słoneczne,
  • zanieczyszczenia środowiska,
  • niedobór snu oraz wypoczynku.

Nadmiar wolnych rodników a funkcjonowanie organizmu

Nadmiernie gromadzenie w organizmie wolnych rodników prowadzi do zaburzeń w jego funkcjonowaniu oraz może być pośrednią przyczyną powstawania wielu chorób. Występowanie wolnych rodników w wysokim stężeniu przyczynia się między innymi do miażdżycy. Cząstki te nie tylko uszkadzają naczynia krwionośne, ale także utleniają lipidy, co skutkuje ich gromadzeniem na ścianach tętnic w formie blaszki miażdżycowej.

Co ważne, niesparowane atomy tlenu mogą przyłączać się nie tylko do atomów tej samej cząsteczki, ale również innych elementów w organizmie, w tym białek. Ich nadmiar może prowadzić do uszkodzeń struktury komórek, głównie w obrębie błon komórkowych czy DNA. Zwłaszcza w ostatnim przypadku może się to przyczyniać się do rozwoju choroby nowotworowej. Wolne rodniki mogą również wpływać na powstawanie oraz rozwój innych schorzeń, między innymi choroby Alzheimera, Parkinsona, cukrzycy, nadciśnienia czy udaru mózgu.

Wpływ wolnych rodników na kondycję skóry

Wolne rodniki nie tylko odpowiadają za rozwój procesów chorobowych w naszym organizmie, ale również prowadzą do przyspieszenia procesu starzenia się skóry. Wiąże się to głównie z ich zdolnością do niszczenia lipidów naskórka, co skutkuje naruszeniem jego naturalnej warstwy hydro-lipidowej. To z kolei prowadzi do nadmiernego wysuszenia skóry oraz zwiększenia jej podatności na podrażnienia. Wolne rodniki odpowiadają również za destrukcję występujących w skórze włókien kolagenowych, co przyczynia się do utraty jej jędrności oraz elastyczności. W efekcie pogarsza się kondycja skóry, a pojawiające się na niej zmarszczki stają się bardziej widoczne.

Jak walczyć z wolnymi rodnikami

W walce z nadmierną ilością wolnych rodników kluczową rolę odgrywają przeciwutleniacze. To do nich należy zadanie ich zwalczania oraz zapobiegania stresowi oksydacyjnemu,  który jest efektem zakłócenia równowagi pomiędzy wolnymi rodnikami a związkami, które je usuwają. Przeciwutleniacze oddają wolnym rodnikom brakujące elektrony, dzięki czemu dochodzi do ich neutralizacji.

Aby skutecznie walczyć z nadmiarem wolnym rodników, powinniśmy przede wszystkim zadbać o swoją dietę. Ta powinna być bogata w naturalne antyoksydanty, takie jak witamina A, C i E, barwniki roślinne (likopen i beta-karoten), mikroelementy, w tym żelazo, cynk i selen, a także polifenole. Duże ilości naturalnych przeciwutleniaczy znajdziemy między innymi w wielu owocach i warzywach, roślinach strączkowych, zielonej herbacie, orzechach, czy rybach.

Jeśli zależy nam na tym, aby zapobiec negatywnemu wpływowi wolnych rodników na kondycję naszej skóry, powinniśmy sięgać po kosmetyki, które zawierają ekstrakty z roślin bogatych w naturalne antyoksydanty.